Δευτέρα

η λέξη της εβδομάδας: ο ρεμπέτης

e- magazine 24grammata.com
 η λέξη της εβδομάδας: ο ρεμπέτης
 Γιώργος Δαμιανός
για να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο καθώς και τα υπόλοιπα άρθρα του αφιερώματος στο ρεμπέτικο κλικ εδώ

“Για την καταγωγή της λέξης «ρεμπέτης» έχουν γραφτεί και προταθεί διάφορα λίαν ενδιαφέροντα, με ποικίλους αλλά πάντα ατεκμηρίωτους ισχυρισμούς και ερμηνείες, ενίοτε δε &kapp a;αι με καλπάζουσα λεξικογραφική φαντασία.

1.Από την τούρκικη (υποτίθεται) λέξη «rebet», που (υποτίθεται) ότι σημαίνει παράνομος και εξεγερμένος. Όμως η λέξη «rebet» δεν απαντάται σε κανένα τούρκικο λεξικό, παλαιότερο ή σύγχρονο.

2.Από την αδέσποτη φράση «rebet asker» που χρησιμοποιείται στα ελληνικά, που είναι όμως αμάρτυρη στα τουρκικά.

3.Από την τούρκικη προφορά της λέξης «ρου-μπέιτ» που σημαίνει τετράστιχο, και άρα «ρεμπέτ» = τετραστιχουργός (στα αραβικά «ρουμπαγιάτ» σημαίνει «τετράστιχο»).

4.Από το τούρκικο «rabita» που σημαίνει δεσμός, αδελφική φιλία.

5.Από το αραβικό «rabit» που σημαίνει κάτι σαν «μποέμ».

6.Από τη σλάβικη λέξη «rebenoc» που σημαίνει παιδί, παλληκάρι. (Ένα σωρό, υποτίθεται σοβαροί, υιοθέτησαν άκριτα αυτήν την άποψη και πολύ μας… μελαγχόλησαν).

7.Από ένα μεσαιωνικό τρίχορδο όργανο με το όνομα «rebec» που παιζόταν στην Ευρώπη, το ηχείο του οποίου έμοιαζε με αυτό του μπουζουκιού μας (κι έτσι δια-«σώζεται» η ρεμπέτικη μουσική απ’ &t au;ο να είναι ανατολική ή τούρκικη…).

8.Από τη λέξη «ρεμπέτα» που χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα στη Λέσβο, που έχει την έννοια του άσωτου και του γλεντοκόπου, και που για πρώτη φορά μπήκε στη λογοτεχνία το 1925 από τον Π. Μικρ&#9 72; («Μπαλάντα στο φεγγάρι»).

9.Από τη μανιάτικη λέξη «ρεμπεντεύου» που σημαίνει τον κινούμενο εκτός διατεταγμένου κοινωνικού χώρου.

10.Από το μεσαιωνικό ρήμα «ρέμπομαι» που σημαίνει περιφέρομαι άσκοπα, αλητεύω.

11.Από τη μεσαιωνική κυπριακή λέξη «ρεμπέτ» που σημαίνει πολλά, αλλά εντελώς άσχετα με το θέμα μας, όπως π.χ. τελωνειακός δασμός (Βλ. «Ασσίζες», νομικό κυπριακό κείμενο του 13ου αιώνα).

12.Από το αραβικό «ριμπάτ» που σημαίνει στρατιωτικός σταθμός.

13.Από το ενετικό «ρέμπελος» που σημαίνει επαναστάτης, αντάρτης.

14.Από τη νότα «re», που κουρντίζεται το μπουζούκι, και το «beat time» που σημαίνει ακομπανιάρω. Έτσι έγινε το «rebeat» = ρεμπέτης και… πιάσ’το αυγό και κούρευ’το!

15.Από τη βρισιά «ρεμπεσκές» που χαρακτηρίζει ένα άτομο ανίκανο, άχρηστο και παράσιτο, που βγαίνει απ’ το ιταλικό «ribassare» και που σημαίνει ξεπέφτω, φτηναίνω.
Πάνος Σαββόπουλος,  περί της λέξεως “ρεμπέτικο” το ανάγνωσμα…και άλλα, εκδόσεις οδός Πανός, Αθήνα 2006


για να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο και τα υπόλοιπα άρθρα του αφιερώματος στο ρεμπέτικο κλικ εδώ

 




Δείτε όλο το αρχείο από την “λέξη της εβδομάδας” αλλά και άλλα ενδιαφέροντα άρθρα στη διεύθυνση www.24grammata.com. Μπορείτε να εγγραφείτε για να ενημερώνεστε για τα εβδομαδιαία αν&a lpha;νέωση από τα 24γραμματα, στη διεύθυνση http://24grammata.com/?page_id=6.